Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 55

"ದಗ್ಧೇಯಂ ನಗರೀ ಸರ್ವಾ!" means the whole of the city got burnt; Not only that, "ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರ ತೋರಣಾತ್ "It got burnt along with the ramparts and arches.

Who is saying that? Charanas, the travelers of the skies.
They add in amazement,"ಜಾನಕೀ ನ ಚ ದಗ್ಧೇತಿ","that Janaki was not burnt"; That Janaki is safe is the news. That dissolved the tension of Hanuma.

Sarga 55 is about the concerns that engulf Hanuma
after having torched Lanka literally without thinking of the safety of Sita. We hear wonderful words from the poet about frailties of a human being consumed by anger.

Now we start with Slokas of Sarga 55

||Sloka 55.01||

ಲಂಕಾಂ ಸಮಸ್ತಾಂ ಸಂದೀಪ್ಯ ಲಾಂಗುಲಾಗ್ನಿಂ ಮಹಾಬಲಃ|
ನಿರ್ವಾಪಯಾಮಾಸ ತದಾ ಸಮುದ್ರೇ ಹರಿಸತ್ತಮಃ||55.01||

ಸ|| ಮಹಾಬಲಃ ಹರಿಸತ್ತಮಃ ಲಂಕಾಂ ಸಮಸ್ತಾಂ ಸಂದೀಪ್ಯ ತದಾ ಸಮುದ್ರೇ ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ನಿಂ ನಿರ್ವಾಪಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾಬಲಃ ಹರಿಸತ್ತಮಃ -
mighty Hanuman
ಲಂಕಾಂ ಸಮಸ್ತಾಂ ಸಂದೀಪ್ಯ -
having burnt whole of Lanka
ಲಾಂಗೂಲಾಗ್ನಿಂ - the fire on his tail
ತದಾ ಸಮುದ್ರೇ ನಿರ್ವಾಪಯಾಮಾಸ-
then tried to put (it) off in the ocean

||Sloka summary||

"The mighty Hanuman having burnt whole of Lanka then tried to put off the fire on his tail in the ocean." ||55.01||

Hanuman who was referred by citizens of Lanka in words saying, 'ನ ವಾನರೋಽಯಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಕಾಲಃ' ; meaning that this is not a Vanara , but Got of Death in person; having burnt Lanka, then trying to extinguish the fire at the tip of his tail, started thinking looking back at the havoc he caused.

||Sloka 55.02||

ಸಂದೀಪ್ಯಮಾನಾಂ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಂ ತ್ರಸ್ತರಕ್ಷೋಗಣಾಂ ಪುರೀಮ್|
ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಹನುಮಾನ್ ಲಂಕಾಂ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ||55.02||

ಸ|| ಸಂದೀಪ್ಯಮಾನಾಂ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಂ ತ್ರಸ್ತ ರಕ್ಷೋಗಣಾಂ ಲಂಕಾ ಪುರೀಂ ಆವೇಕ್ಷ್ಯ ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಸಂದೀಪ್ಯಮಾನಾಂ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಂ -
the destroyed and burning
ತ್ರಸ್ತ ರಕ್ಷೋಗಣಾಂ -
panic stricken Rakshasas
ಲಂಕಾ ಪುರೀಂ ಆವೇಕ್ಷ್ಯ -
seeing the destroyed and burning city of Lanka
ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ -
Vanara started thinking

||Sloka summary||

"Seeing the destroyed and burning city of Lanka as well as the panic-stricken Rakshasas, Vanara started thinking." ||55.02||

||Sloka 55.03||

ತಸ್ಯಾಭೂತ್ ಸುಮಹಾಂಸ್ತ್ರಾಸಃ ಕುತ್ಸಾ ಚಾಽತ್ಮನ್ಯಜಾಯತ|
ಲಂಕಾಂ ಪ್ರದಹತಾ ಕರ್ಮಕಿಂಸ್ವಿತ್ಕೃತಮಿದಂ ಮಯಾ||55.03||

|| ತಸ್ಯ ಮಹಾನ್ ತ್ರಾಸಃ ಅಭೂತ್ |ಆತ್ಮನಿ ಕುತ್ಸಾ ಚ ಅಜಾಯತ| ಲಂಕಾಂ ಪ್ರದಹತಾ ಮಯಾ ಇದಂ ಕಿಂಸ್ವಿತ್ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ಮಹಾನ್ ತ್ರಾಸಃ ಅಭೂತ್ -
a great fear overtook him
ಆತ್ಮನಿ ಕುತ್ಸಾ ಚ ಅಜಾಯತ -
self-reproach was felt
ಲಂಕಾಂ ಪ್ರದಹತಾ -
by burning Lanka
ಮಯಾ ಇದಂ ಕಿಂಸ್ವಿತ್ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ -
what was done by me ?

||Sloka summary||

"A great fear overtook him within in his mind. Self-reproach was felt. ' By burning Lanka what did I do ?". ||55.03||

Seeing the burning the city of Lanka, seeing also the panic-stricken Rakshasas, Hanuma started thinking.

Here poet says 'ಕುತ್ಸಾ ಚಾತ್ಮನ್ಯಜಾಯತ'.; in that thinking process, self-contempt got triggered, in Hanuma.

When Hanuma starts thinking, he gets a big fright. Why? Seeing burning Lanka, there was a flicker of thought; 'Did I burn Sita also in the fire that burnt Lanka?'

That thought was a flash. Suddenly Hanuma was overwhelmed by a wave of self-contempt. With that wave of self-contempt Hanuma continues to reproach himself.

||Sloka 55.04||

ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಯೇ ಬುಧ್ಯಾ ಕೋಪಮುತ್ಥಿತಮ್|
ನಿರುನ್ಥನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ದೀಪ್ತಮಗ್ನಿಮಿವಾಂಭಸಾ||55.04||

ಸ|| ತೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಧನ್ಯಾಃ ಯೇ ಉತ್ಥಿತಂ ಕೋಫಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ನಿರುನ್ಧನ್ತಿ ದೀಪಂ ಅಗ್ನಿಂ ಅಂಭಸಾ ಇವ||

Rama Tika says - ಯೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಅತಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಶೀಲಾಃ ಉತ್ಥಿತಂ ಕೋಪಂ ಅಂಭಸಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ನಿರುನ್ಧನ್ತೀ ತೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಅಪಿ ಅತ ಏವ ಧನ್ಯಾಃ|

||Sloka meanings||

ಯೇ ಉತ್ಥಿತಂ ಕೋಫಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ನಿರುನ್ಧನ್ತಿ -
those who put out the rising anger by their wisdom
ದೀಪಂ ಅಗ್ನಿಂ ಅಂಭಸಾ ಇವ -
like a burning fire is put out by water,
ತೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಧನ್ಯಾಃ -
they are best of men, great souls and are blessed

||Sloka summary||

"Those who put out the rising anger by their wisdom like a burning fire is put out by water, are blessed. They are best of men, great souls and blessed." ||55.04||

Hanuma continues his introspection.

||Sloka 55.05||

ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪಾಪಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಹನ್ಯಾದ್ಗುರೂನಪಿ|
ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪರುಷಯಾವಾಚಾ ನರಃ ಸಾಧೂನಧಿಕ್ಷಿಪೇತ್||55.05||

ಸ|| ಕೃದ್ಧಃ ಕಃ ಪಾಪಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ | ಕೃದ್ಧಃ ಗುರೂನ್ ಅಪಿ ಹನ್ಯಾತ್ | ಕೃದ್ಧಃ ನರಃ ಪರುಷಯಾವಾಚಾ ಸಾಧೂನ್ ಅಧಿಕ್ಷಿಪೇತ್||

Rama Tika says- ಪ್ರಕುಪಿತೋ ಜನಃ ವಾಚ್ಯಾ ಅವಾಚ್ಯಂ ವಿಜಾನಾತಿ |

||Sloka meanings||

ಕೃದ್ಧಃ ಕಃ ಪಾಪಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ -
what sin the angry will not perform
ಕೃದ್ಧಃ ಗುರೂನ್ ಅಪಿ ಹನ್ಯಾತ್ -
angry one will kill even the teachers
ಕೃದ್ಧಃ ನರಃ ಪರುಷಯಾವಾಚಾ -
angry one with harsh words
ಸಾಧೂನ್ ಅಧಿಕ್ಷಿಪೇತ್ -
will insult good people

||Sloka summary||

"What sin the angry will not perform. The angry one will kill even the teachers . The angry will insult good people with harsh words." ||55.05||

Rama Tika says - angry one loses his capability to distinguish between good and bad.

||Sloka 55.06||

ವಾಚ್ಯಾ ವಾಚ್ಯಂ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ನ ವಿಜಾನಾತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್|
ನಾಕಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ನಾವಾಚ್ಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್||55.06||

ಸ|| ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕರ್ಹಿಚೇತ್ ವಾಚ್ಯಾವಾಚ್ಯಂ ನ ವಿಜಾನಾತಿ | ಕೃದ್ಧಸ್ಯ ಅಕಾರ್ಯಂ ನ ಅಸ್ತಿ|ಅವಾಚ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ||

||Sloka meanings||

ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕರ್ಹಿಚೇತ್ ವಾಚ್ಯಾ -
angry one at any time
ವಾಚ್ಯಾ ಅವಾಚ್ಯಂ ನ ವಿಜಾನಾತಿ -
not know what can be said and what cannot be said.
ಕೃದ್ಧಸ್ಯ ಅಕಾರ್ಯಂ ನ ಅಸ್ತಿ -
for the angry one there no act that is barred
ಅವಾಚ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ -
no word that cannot be said

||Sloka summary||

"An angry one will not know what can be said and what cannot be said. For the angry one there no act that is barred. No word that cannot be said." ||55.06||

||Sloka 55.07||

ಯಃ ಸಮುತ್ಪತಿತಂ ಕ್ರೋಧಂ ಕ್ಷಮಯೈವ ನಿರಸ್ಯತಿ|
ಯಥೋರಗಸ್ತ್ವಚಂ ಜೀರ್ಣಾಂ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ||55.07||

ಸ|| ಉರಗಃ ಜೀರ್ಣಾಂ ತ್ವಚಂ ಯಥಾ ಯಃ ಸಮುತ್ಪತಿತಂ ಕ್ರೋಧಂ ಕ್ಷಮಯಾ ಏವ ನಿರಸ್ಯತಿ ಸಃ ವೈ ಪುರುಷಃ ಉಚ್ಯತೇ||

Govindaraja Tika says - ಉರಗೋ ಜೀರ್ಣಾಂ ತ್ವಚಮೇವ, ಸಮುತ್ಪತಿತಂ ಕೋಪಂ ಯಃ ನಿರಸ್ಯತಿ ಸ ಏವ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ|

||Sloka meanings||

ಉರಗಃ ಜೀರ್ಣಾಂ ತ್ವಚಂ ಯಥಾ -
like a snake shedding its worn-out skin
ಸಮುತ್ಪತಿತಂ ಕ್ರೋಧಂ -
the rising anger
ಯಃ ಕ್ಷಮಯಾ ಏವ ನಿರಸ್ಯತಿ -
the one who drives (it) away with tolerance
ಸಃ ವೈ ಪುರುಷಃ ಉಚ್ಯತೇ -
he alone is called a truly wise man"

||Sloka summary||

"Like a snake sheds its worn-out skin, the one who drives away the rising anger with tolerance he alone is called a truly wise man".||55.07||

We can Summarize Hanuma thoughts as follows:

' By burning Lanka what did I do? Those who quenched the rising anger by their wisdom, like a burning fire is put out by water, are blessed. They are best of men and great souls.'

'What sin, the angry one will not perform. The angry one will kill even the teacher. The angry one will insult good people with harsh words. An angry one will not know to differentiate between what can be said and what cannot be said'.

'For the angry one there no act that is barred. There is no word that cannot be said. The one who sheds the rising anger with tolerance, like a snake sheds its skin, he alone is called a truly wise man'.

In these few lines, through Hanuma, the poet enunciates a signal truth of life. Anger is the root cause of many calamities.

Here Hanuma realizes the consequences of anger, and concludes the one who sheds his anger is the real person.

We hear the same in Bhagavad-Gita too.

"ಕ್ರೋಧಾತ್ ಭವತಿ ಸಮ್ಮೋಹಃ
ಸಮ್ಮೋಹಾತ್ ಸ್ಮೃತಿ ವಿಭ್ರಮಃ|
ಸ್ಮೃತಿ ಭ್ರಂಶಾತ್ ಬುದ್ಧಿನಾಶೋ
ಬುದ್ಧಿ ನಾಶಾತ್ ಪ್ರಣಸ್ಯತಿ ||" ( Gita Ref)

This is an undeniable truth across the ages. This is heard in many places. Ramayan being the first epic poem, we can say that this truth may have come in Ramayana first.

Hanuma continues his soliloquy.

||Sloka 55.08||

ಧಿಗಸ್ತು ಮಾಂ ಸುದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ನಿರ್ಲಜ್ಜಂ ಪಾಪಕೃತ್ತಮಮ್|
ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತಾಂ ಸೀತಾಂ ಅಗ್ನಿದಂ ಸ್ವಾಮಿಘಾತುಕಮ್||55.08||

ಸ|| ತಾಂ ಸೀತಾಂ ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಅಗ್ನಿದಂ ಸ್ವಾಮಿಘಾತುಕಂ ಸುದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ಇವ ನಿರ್ಲಜ್ಜಂ ಪಾಪಕೃತ್ತಮಂ ಮಾಮ್ ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು||

Rama Tika says- ಸೀತಾಮ್ ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಮೃತ್ಯ ಅನ್ಯತ್ರಾನೀತ್ವೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಗ್ನಿದಮ್ ಅಗ್ನಯೇ ದದಾತಿ ಅಗ್ನಿಂ ದದಾತಿ ವಸ್ತುಮಾತ್ರೇ ಕ್ಷಿಪತಿ ವಾ , ಅತ ಏವ ಸ್ವಾಮಿ ಘಾತಕಂ ಅತಏವ ಪಾಪಕೃತ್ತಮಮ್ ಪಾಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮಾಂ ಧಿಗ್ ಅಸ್ತು|

||Sloka meanings||

ತಾಂ ಸೀತಾಂ ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಅಗ್ನಿದಂ -
without thinking about Sita setting fire
ನಿರ್ಲಜ್ಜಂ ಸುದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ಇವ -
with wicked mind and without shame.
ಸ್ವಾಮಿಘಾತುಕಂ -
betraying my master
ಪಾಪಕೃತ್ತಮಂ ಮಾಮ್ -
greatest sinner I am
ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು - fie on me

||Sloka summary||

"Fie on me who without thinking about Sita set fire ( to Lanka) , betraying my master, with wicked mind and without shame, ." ||55.08||

||Sloka 55.09||

ಯದಿ ದಗ್ಧ್ವಾತ್ ಇಯಂ ಲಂಕಾ ನೂನಮಾರ್ಯಾಽಪಿ ಜಾನಕೀ|
ದಗ್ಧಾ ತೇನ ಮಯಾ ಭರ್ತುರ್ಹತಂ ಕಾರ್ಯಮಜಾನತಾ||55.09||

ಸ|| ಇಯಂ ಲಂಕಾ ದಗ್ಧಾ ಯದಿ ಆರ್ಯಾ ಜಾನಕ್ಯಾಪಿ ದಗ್ಧಾ | ಅಜಾನತಾ ಮಯಾ ಭರ್ತುಃ ಕಾರ್ಯಂ ಹತಂ||

||Sloka meanings||

ಇಯಂ ಲಂಕಾ ದಗ್ಧಾ ಯದಿ -
if this Lanka is burnt fully
ಆರ್ಯಾ ಜಾನಕ್ಯಾಪಿ ದಗ್ಧಾ -
(then) respectable Janaki is also burnt.
ಅಜಾನತಾ ಮಯಾ -
without realizing
ಭರ್ತುಃ ಕಾರ್ಯಂ ಹತಂ-
I have destroyed master's mission

||Sloka summary||

"If this Lanka is burnt then respectable Janaki is also burnt. Without realizing I have destroyed master's mission."||55.09||

||Sloka 55.10||

ಯದರ್ಥಮಯಮಾರಂಭಃ ತತ್ಕಾರ್ಯಮವಸಾದಿತಮ್|
ಮಯಾ ಹಿ ದಹತಾ ಲಂಕಾಂ ನ ಸೀತಾ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ||55.10||

ಸ|| ಯದರ್ಥಂ ಅಯಂ (ಕಾರ್ಯಂ) ಆರಂಭಃ ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಅವಸಾದಿತಂ| ಲಂಕಾಂ ದಹತಾ ಮಯಾ ಸೀತಾ ನ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ||

||Sloka meanings||

ಯದರ್ಥಂ ಅಯಂ (ಕಾರ್ಯಂ) ಆರಂಭಃ -
purpose for which this was started
ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಅವಸಾದಿತಂ -
that ( purpose) was destroyed.
ಲಂಕಾಂ ದಹತಾ ಮಯಾ -
Lanka was burnt by me
ಸೀತಾ ನ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ -
but Sita was not saved

||Sloka summary||

"The purpose for which this was started that ( purpose) was destroyed. Lanka was burnt by me, without saving Sita".||55.10||

||Sloka 55.11||

ಈಷತ್ಕಾರ್ಯ ಮಿದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕೃತಮಾಸೀನ್ನಸಂಶಯಃ|
ತಸ್ಯ ಕ್ರೋದಾಭಿಭೂತೇನ ಮಯಾ ಮೂಲಕ್ಷಯಃ ಕೃತಃ||55.11||

ಸ|| ಇದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಈಷತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕೃತಂ ಆಸೀನ್ನ ಕ್ರೋದಾಭಿಭೂತೇನ ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಮೂಲಕ್ಷಯಃ ಕೃತಃ ಸಂಶಯಃ ನ ||

Govindaraja Tika says- ಈಷತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಇತಿ| ಇದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಅನ್ವೇಷಣ ಪೂರ್ವಕ ರಾವಣ ನಿಲಯ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಸೀತಾದರ್ಶನತನ್ನಿವೇದನರೂಪಂ ಮಹತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಈಷತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಈಷದ್ ಅವಶಿಷ್ಠಕಾರ್ಯಂ ಅಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಯಮೇವ ಕೃತಂ ಆಸೀತ್ ರಾಮ ನಿವೇದಮಾತ್ರಾವಶೇಷಂ ಕೃತಂ ಆಸೀತ್ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|ಕಿಂ ಕ್ರೋಧಾಭಿಭೂತೇನ ಕ್ರೋಧಾನ್ಧೇನ ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಮೂಲಕ್ಷಯಃ ಕೃತಃ ನ ಸಂಶಯಃ ವಿಫಲೀಕೃತಂ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||

||Sloka meanings||

ಇದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಈಷತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕೃತಂ -
this work a small work is done
ಆಸೀನ್ನ ಕ್ರೋದಾಭಿಭೂತೇನ -
being overpowered by anger
ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಮೂಲಕ್ಷಯಃ ಕೃತಃ -
I destroyed the root of my achievement
ಸಂಶಯಃ ನ - no doubt

||Sloka summary||

"This work a small work is done . With anger generated I destroyed the root of my achievement." ||55.11||

||Sloka 55.12||

ವಿನಷ್ಟಾ ಜಾನಕೀ ನ್ಯೂನಂ ನ ಹ್ಯದಗ್ದಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ|
ಲಂಕಾಯಾಂ ಕಶ್ಚಿದುದ್ದೇಶಃ ಸರ್ವಾ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ಪುರೀ||55.12||

ಸ|| ನೂನಂ ಜಾನಕೀ ವಿನಷ್ಟಾ| ಲಂಕಾಯಾಂ ಕಶ್ಚಿತ್ ಉದ್ದೇಶಃ ಅದಗ್ದಃ ನ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ಹಿ | ಸರ್ವಾಃ ಪುರೀ ಭಸ್ಮೀ ಕೃತಾ ||

||Sloka meanings||

ನೂನಂ ಜಾನಕೀ ವಿನಷ್ಟಾ -
surely Janaki was lost
ಲಂಕಾಯಾಂ ಕಶ್ಚಿತ್ ಉದ್ದೇಶಃ ಅದಗ್ದಃ -
no place that is not burnt in Lanka
ನ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ಹಿ
-surely is not seen
ಸರ್ವಾಃ ಪುರೀ ಭಸ್ಮೀ ಕೃತಾ -
all of the city is burnt

||Sloka summary||

"Surely Janaki was lost. There is no place that is not burnt in Lanka. All of the city is burnt".||55.12||

||Sloka 55.13||

ಯದಿ ತದ್ವಿಹತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಮಪ್ರಜ್ಞಾ ವಿಪರ್ಯಯಾತ್|
ಇಹೈವ ಪ್ರಾಣಸನ್ನ್ಯಾಸೋ ಮಮಾಪಿ ಹ್ಯದ್ಯ ರೋಚತೇ||55.13||

ಸ|| ಮಮ ಪ್ರಜ್ಞಾ ವಿಪರ್ಯಯಾತ್ ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಹತಂ ಯದಿ ಮಮಾಪಿ ಇಹೈವ ಪ್ರಾಣಸನ್ಯಾಸಃ ಅದ್ಯ ರೋಚತೇ||

||Sloka meanings||

ಮಮ ಪ್ರಜ್ಞಾ ವಿಪರ್ಯಯಾತ್ -
because of my stupidity
ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಹತಂ ಯದಿ -
the mission is destroyed
ಮಮಾಪಿ ಇಹೈವ ಪ್ರಾಣಸನ್ಯಾಸಃ -
I should give up life here itself
ಅದ್ಯ ರೋಚತೇ - that is proper

||Sloka summary||

"If because of my stupidity that mission was destroyed , then it is proper that I should also sacrifice my life here itself." ||55.13||

||Sloka 55.14||

ಕಿಮಗ್ನೌ ನಿಪತಾ ಮ್ಯದ್ಯ ಅಹೋಸ್ವಿದ್ಬಡಬಾಮುಖೇ|
ಶರೀರಮಾಹೋ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ದದ್ಮಿ ಸಾಗರವಾಸಿನಾಮ್||55.14||

ಸ|| ಅದ್ಯ ಅಗ್ನೌ ನಿಪತಾಮಿ | ಅಹೋಸ್ವಿತ್ ಬಡಬಾಮುಖೇ ಅಹೋ ಶರೀರಂ ಸಾಗರವಾಸಿನಾಂ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ದದ್ಮಿ ||

||Sloka meanings||

ಅದ್ಯ ಅಗ್ನೌ ನಿಪತಾಮಿ -
I shall now jump in the fire
ಅಹೋಸ್ವಿತ್ ಬಡಬಾಮುಖೇ -
in the mouth of the submarine fire
ಅಹೋ ಶರೀರಂ -
this my body
ಸಾಗರವಾಸಿನಾಂ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ದದ್ಮಿ-
offer as food for the sea creatures

||Sloka summary||

"Shall I jump in the fire. Shall I jump in the mouth of the submarine fire or offer my body as the food for the sea creatures".||55.14||

||Sloka 55.15||

ಕಥಂ ಹಿ ಜೀವತಾ ಶಕ್ಯೋ ಮಯಾ ದ್ರಷ್ಠುಂ ಹರೀಶ್ವರಃ|
ತೌ ವಾ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲೌ ಕಾರ್ಯಸರ್ವಸ್ವಘಾತಿನಾ||55.15||

ಸ|| ಕಾರ್ಯಸರ್ವಸ್ವಘಾತಿನಾ ಮಯಾ ಜೀವಿತಾ ಹರೀಶ್ವರಃ ದ್ರಷ್ಠುಂ ಕಥಂ ವಾ ಶಕ್ಯಃ | ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲೌ ತೌ ವಾ ( ಕಥಂ ವಾ ಶಕ್ಯಃ)||

||Sloka meanings||

ಕಾರ್ಯಸರ್ವಸ್ವಘಾತಿನಾ ಮಯಾ -
me the destroyer of the whole mission
ಜೀವಿತಾ ಹರೀಶ್ವರಃ ದ್ರಷ್ಠುಂ -
being alive, seeing the king of Vanaras
ಕಥಂ ವಾ ಶಕ್ಯಃ -
how is it possible ?
ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲೌ ತೌ ವಾ-
Or even the two tigers among men?

||Sloka summary||

"Having destroyed the whole mission how can I see the king of Vanaras. Or even the two tigers among men." ||55.15||

||Sloka 55.16||

ಮಯಾ ಖಲು ತದೇ ವೇದಂ ರೋಷದೋಷಾತ್ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್|
ಪ್ರಥಿತಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಕಪಿತ್ವಮನವಸ್ಥಿತಮ್||55.16||

ಸ|| ಮಯಾ ರೋಷದೋಷಾತ್ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಥಿತಂ ಅನವಸ್ಥಿತಂ ತತ್ ಇದಂ ಕಪಿತ್ವಂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಂ ಖಲು||

||Sloka meanings||

ಮಯಾ ರೋಷದೋಷಾತ್ -
because of the fault of yielding to rising anger
ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಥಿತಂ ಅನವಸ್ಥಿತಂ -
the instability of mind known in the three worlds
ತತ್ ಇದಂ ಕಪಿತ್ವಂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಂ ಖಲು -
that nature of monkeys was displayed by me

||Sloka summary||

"Because of my yielding to fault of rising anger , I have exhibited the instability of the mind of monkeys, known in the three worlds". ||55.16||

||Sloka 55.17||

ಧಿ ಗಸ್ತು ರಾಜಸಂ ಭಾವಂ ಅನೀಶಮನವಸ್ಥಿತಮ್|
ಈಶ್ವರೇಣಾಪಿ ಯದ್ರಾಗಾನ್ ಮಯಾ ಸೀತಾ ನರಕ್ಷಿತಾ||55.17||

ಸ|| ಅನೀಶಂ ಅನವಸ್ಥಿತಂ ರಾಜಸಂ ಭಾವಂ ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು | ಯತ್ ಈಶ್ವರೇಣ ಅಪಿ ಮಯಾ ರಾಗಾತ್ ಸೀತಾ ನ ರಕ್ಷಿತಾ||

||Sloka meanings||

ಅನೀಶಂ ಅನವಸ್ಥಿತಂ -
unstable and with no control
ರಾಜಸಂ ಭಾವಂ ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು -
fie on the excitable nature
ಯತ್ ಈಶ್ವರೇಣ ಅಪಿ -
though capable
ಮಯಾ ರಾಗಾತ್ ಸೀತಾ ನ ರಕ್ಷಿತಾ -
could not save Sita because of my anger.

||Sloka summary||

"Fie upon the uncontrollable unstable excitable nature. Though powerful, I could not save Sita because of my anger." ||55.17||

||Sloka 55.18||

ವಿನಷ್ಟಾಯಾಂತು ಸೀತಾಯಾಂ ತಾವುಭೌ ವಿನಶಿಷ್ಯತಃ|
ತಯೋರ್ವಿನಾಶೇ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸಬಂಧುರ್ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ||55.18||

ಸ|| ಸೀತಾಯಾಂ ವಿನಷ್ಟಾಯಾಂ ತೌ ವುಭೌ ವಿನಶಿಷ್ಯತಃ | ತಯೋಃ ವಿನಾಶೇ ಸಬನ್ಧುಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ |

||Sloka meanings||

ಸೀತಾಯಾಂ ವಿನಷ್ಟಾಯಾಂ -
if Sita is destroyed
ತೌ ವುಭೌ ವಿನಶಿಷ್ಯತಃ -
those two will die
ತಯೋಃ ವಿನಾಶೇ -
with their loss
ಸಬನ್ಧುಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ -
Sugriva will be lost with all relatives

||Sloka summary||

"If Sita is destroyed those two will die. Their loss will result in the loss of Sugriva and all relatives".||55.18||

||Sloka 55.19||

ಏತದೇವ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತೋ ಭ್ರಾತುವತ್ಸಲಃ|
ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶತೃಘ್ನಃ ಕಥಂ ಶಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತುಮ್||55.19||

ಸ|| ಏತತ್ ಏವ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭ್ರಾತ್ರುವತ್ಸಲಃ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶತ್ರುಘ್ನಃ ಜೀವಿತುಂ ಕಥಂ ಶಕ್ಷ್ಯತಿ||

||Sloka meanings||

ಏತತ್ ಏವ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ -
hearing those words
ಭ್ರಾತ್ರುವತ್ಸಲಃ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ -
loving brother, the righteous one
ಸಹಶತ್ರುಘ್ನಃ -
along with Shatrughna
ಜೀವಿತುಂ ಕಥಂ ಶಕ್ಷ್ಯತಿ -
how can he live ?

||Sloka summary||

"Hearing those words about a loving brother, the righteous one along with Shatrughna will perish."||55.19||

||Sloka 55.20||

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶೇ ಧರ್ಮಿಷ್ಠೇ ಗತೇ ನಾಶಮಸಂಶಯಮ್|
ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಶೋಕಸನ್ತಾಪಪೀಡಿತಾಃ||55.20||

ಸ|| ಧರ್ಮಿಷ್ಟೇ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶೇ ನಾಶಂ ಗತೇ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಅಸಂಶಯಂ ಶೋಕಸಂತಾಪಪೀಡಿತಾಃ ಭವಿಷ್ಯಂತಿ||

||Sloka meanings||

ಧರ್ಮಿಷ್ಟೇ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶೇ ನಾಶಂ ಗತೇ -
when the righteous Ikshvaku race perishes
ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಅಸಂಶಯಂ -
without doubt all the people
ಶೋಕಸಂತಾಪಪೀಡಿತಾಃ ಭವಿಷ್ಯಂತಿ-
will be tormented by grief and remorse

||Sloka summary||

"When the righteous Ikshvaku race perishes, all the people will be tormented by grief and remorse. No doubt".||55.20||

||Sloka 55.21||

ತದಹಂ ಭಾಗ್ಯ ರಹಿತೋ ಲುಪ್ತ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹಃ|
ರೋಷದೋಷಪರೀತಾತ್ಮಾ ವ್ಯಕ್ತಂ ಲೋಕವಿನಾಶನಃ||55.21||

ಸ|| ತತ್ ಭಾಗ್ಯರಹಿತಃ ಲುಪ್ತಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಗ್ರಹಃ ರೋಷದೋಷಪರೀತಾತ್ಮಾ ಅಹಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಲೋಕನಾಶನಃ||

||Sloka meanings||

ತದಹಂ ಭಾಗ್ಯ ರಹಿತೋ -
then I will be the unfortunate one
ಲುಪ್ತ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹಃ -
who failed to secure Dharma and Artha.
ರೋಷದೋಷಪರೀತಾತ್ಮಾ -
overwhelmed by anger
ವ್ಯಕ್ತಂ ಲೋಕವಿನಾಶನಃ-
cause of the destruction of the world

||Sloka summary||

"Then I am the unfortunate one who failed to secure Dharma and Artha, who overwhelmed by anger is the cause of the destruction of the world".

||Sloka 55.22||

ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಃ ತಸ್ಯ ನಿಮಿತ್ತಾನ್ಯುಪಪೇದಿರೇ|
ಪೂರ್ವಮಪ್ಯುಪಲಬ್ದಾನಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪುನರಚಿನ್ತಯತ್||55.22||

ಸ|| ತಸ್ಯ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯಿತಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಅಪಿ ಉಪಲಬ್ಧಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಉಪಪೇದಿರೇ ಪುನಃ | ಸಃ ಅಚಿನ್ತಯತ್ ||

Rama Tika says- ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಃ ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ ಪೂರ್ವಮಪ್ ಉಪಲಬ್ಧಾನಿ ಅನುಭೂತಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಶುಭಸೂಚಕ ದಕ್ಷಿಣ ನೇತ್ರತ್ರಸ್ಫುರಾಣಾದೀನಿ ಉಪಪೇದಿರೇ ಪ್ರಾಪುಃ ಅತಃ ಪುನಃ ಅಚಿನ್ತಯತ್||

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ಇತಿ ಚಿನ್ತಯಿತಃ -
while he was thinking like this
ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಅಪಿ ಉಪಲಬ್ಧಾನಿ -
exactly as appeared in the past
ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಉಪಪೇದಿರೇ ಪುನಃ -
good omens again appeared
ಸಃ ಅಚಿನ್ತಯತ್-
he started thinking

||Sloka summary||

" While he was thinking like this, good omens as in the past appeared before him. He started thinking."||55.22||

||Sloka 55.23||

ಅಥವಾ ಚಾರು ಸರ್ವಾಂಗೀ ರಕ್ಷಿತಾ ತೇನ ತೇಜಸಾ|
ನ ನಶಿಷ್ಯತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀ ನಾಗ್ನಿ ರಗ್ನೌ ಪ್ರವರ್ತತೇ||55.23||

ಸ|| ಅಥವಾ ಚಾರು ಸರ್ವಾಂಗೀ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ರಕ್ಷಿತಾ | ಕಲ್ಯಾಣೀ ನ ನಶಿಷ್ಯತಿ | ಅಗ್ನಿಃ ಅಗ್ನೌ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||

||Sloka meanings||

ಅಥವಾ ಚಾರು ಸರ್ವಾಂಗೀ -
Or else the lady of beautiful limbs
ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ರಕ್ಷಿತಾ -
saved by her own powers
ಕಲ್ಯಾಣೀ ನ ನಶಿಷ್ಯತಿ -
auspicious lady cannot perish
ಅಗ್ನಿಃ ಅಗ್ನೌ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ -
fire cannot burn fire

||Sloka summary||

"Or else the lady of beautiful limbs is saved by her own powers. The auspicious lady cannot perish. Fire cannot burn fire." ||55.23||

||Sloka 55.24||

ನ ಹಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಃ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಮಮಿತ ತೇಜಸಃ|
ಸ್ವ ಚಾರಿತ್ರಾಭಿಗುಪ್ತಾಂ ತಾಂ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ ಪಾವಕಃ||55.24||

ಸ|| ಧರ್ಮಾತ್ಮನಃ ಅಮಿತ ತೇಜಸಃ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಂ ಸ್ವಚಾರಿತ್ರಾಭಿಗುಪ್ತಾಂ ತಾಂ ಪಾವಕಃ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟಂ ನ ಅರ್ಹತಿ ಹಿ||

||Sloka meanings||

ಧರ್ಮಾತ್ಮನಃ ಅಮಿತ ತೇಜಸಃ -
the righteous one. a man of immense glory,
ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಂ - his wife
ಸ್ವಚಾರಿತ್ರಾಭಿಗುಪ್ತಾಂ-
protected by her own chastity
ತಾಂ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟಂ -
to touch her
ಪಾವಕಃ ನ ಅರ್ಹತಿ ಹಿ -
even fire is not capable

||Sloka summary||

"The wife of the righteous one. a man of immense glory, who is protected by her own chastity cannot be touched by the fire".||55.24||

||Sloka 55.25||

ನೂನಂ ರಾಮ ಪ್ರಭಾವೇನ ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಸುಕೃತೇನ ಚ|
ಯನ್ಮಾಂ ದಹನಕರ್ಮಾಽಯಂ ನಾದಹಾದ್ದವ್ಯವಾಹನಃ||55.25||

ಸ|| ದಹನಕರ್ಮಾ ಅಯಂ ಹನ್ಯವಾಹನಃ ಮಾಮ್ ನಾ ದಹತ್ | ಇತಿ ಯತ್ ನೂನಂ ರಾಮಪ್ರಭಾವೇಣ | ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಸುಕೃತೇನ ಚ||

Govindaraja Tika says - ದಹನಕರ್ಮಾ ಭಸ್ಮೀಕರಣ ಸ್ವಭಾವಃ ಯತ್ ಪ್ರಭಾವತ್ ಅಯಂ ಮಾಂ ನಾದಹತ್ ಸ ತಾಮೇವ ಕಥಂ ದಹತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||

||Sloka meanings||

ದಹನಕರ್ಮಾ ಅಯಂ ಹನ್ಯವಾಹನಃ -
fire which consumes all, which carries the oblations
ಮಾಮ್ ನಾ ದಹತ್ -
did not burn me.
ಇತಿ ಯತ್ ನೂನಂ ರಾಮಪ್ರಭಾವೇಣ -
that is surely because of the power of Rama
ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಸುಕೃತೇನ ಚ -
by the good deeds of Vaidehi

||Sloka summary||

"Fire which consumes, which carries the oblations did not burn me. This is surely because of the power of Rama and the good deeds of Vaidehi." ||55.25||

||Sloka 55.26||

ತ್ರಯಾಣಾಂ ಭರತಾದೀನಾಂ ಭ್ರಾತೄಣಾಂ ದೇವತಾ ಚ ಯಾ|
ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮನಃ ಕಾನ್ತಾ ಸಾ ಕಥಂ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ||55.26||

ಸ||ಯಾ ಭರತಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ದೇವತಾಃ ಚ ರಾಮಸ್ಯ ಮನಃ ಕಾನ್ತಾ ಸಾ ಕಥಂ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ||

||Sloka meanings||

ಭರತಾದೀನಾಂ -
for Bharat etc
ತ್ರಯಾಣಾಂ ಯಾ ದೇವತಾಃ-
who is goddess for the three
ಚ ರಾಮಸ್ಯ ಮನಃ ಕಾನ್ತಾ -
also dear one of Rama
ಸಾ ಕಥಂ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ -
how can she perish?

||Sloka summary||

"The one who is goddess for Bharat and the three , who is the dear one of Rama , how can she perish. "||55.26||

||Sloka 55.27||

ಯದ್ವಾ ದಹನಕರ್ಮಾಽಯಂ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ|
ನಮೇ ದಹತಿ ಲಾಂಗೂಲಂ ಕಥ ಮಾರ್ಯಾಂ ಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತಿ||55.27||

ಸ|| ಯದ್ವಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಭುಃ ಅವ್ಯಯಃ ಅಯಂ ದಹನಕರ್ಮಾ ಮೇ ಲಾಂಗೂಲಂ ನ ದಹತಿ ಅರ್ಯಾಂ ಸೀತಾಂ ಕಥಂ ಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತಿ||

||Sloka meanings||

ಯದ್ವಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಭುಃ -
if the fire which burns everything
ಅವ್ಯಯಃ ಅಯಂ ದಹನಕರ್ಮಾ -
the fire which is undestroyable
ಮೇ ಲಾಂಗೂಲಂ ನ ದಹತಿ -
not burnt my tail
ಅರ್ಯಾಂ ಸೀತಾಂ ಕಥಂ ಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತಿ-
how can he burn respectable Sita ?

||Sloka summary||

"If the fire which burns everything has not burnt my tail, how can he burn respectable Sita ?." ||55.27||

||Sloka 55.28||

ಪುನಶ್ಚಾಚಿನ್ತಯತ್ತತ್ರ ಹನುಮಾನ್ವಿಸ್ಮಿತಸ್ತದಾ|
ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಗಿರೇರ್ಜಲಮಧ್ಯೇ ಪ್ರದರ್ಶನಮ್||55.28||

ಸ|| ತದಾ ಹನುಮಾನ್ ವಿಸ್ಮಿತಃ ಜಲಮಧ್ಯೇ ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಪ್ರದರ್ಶನಂ ತತ್ರ ಪುನಃ ಅಚಿನ್ತಯತ್||

||Sloka meanings||

ತದಾ ಹನುಮಾನ್ ವಿಸ್ಮಿತಃ -
then Hanuman wonder struck
ಜಲಮಧ್ಯೇ ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಪ್ರದರ್ಶನಂ -
appearance of golden hued mountain in the middle of the ocean
ತತ್ರ ಪುನಃ ಅಚಿನ್ತಯತ್ -
he again remembered

||Sloka summary||

"Then wonder struck Hanuman thought of the appearance of the golden hued mountain in the middle of the ocean, ." ||55.28||

||Sloka 55.29||

ತಪಸಾ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯೇನ ಅನನ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ಭರ್ತರಿ|
ಅಪಿ ಸಾ ನಿರ್ದಹೇದಗ್ನಿಂ ನತಾ ಮಗ್ನಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತೇ||55.29||

ಸ|| ತಪಸಾ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯೇನ ಭರ್ತರಿ ಅನನ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ಸಾ ಅಗ್ನಿಂ ನಿರ್ದಹೇತ್ ಅಪಿ ತಾಂ ಅಗ್ನಿಃ ನಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತಿ||

||Sloka meanings||

ತಪಸಾ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯೇನ -
by virtue of asceticism, adherence to truth
ಭರ್ತರಿ ಅನನ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ -
unwavering devotion to her husband
ಸಾ ಅಗ್ನಿಂ ನಿರ್ದಹೇತ್ ಅಪಿ -
through she can even burn fire
ತಾಂ ಅಗ್ನಿಃ ನಪ್ರದಕ್ಷ್ಯತಿ -
fire cannot burn her

||Sloka summary||

"By virtue of her asceticism , adhering to truth, devotion to her husband, she may even burn fire, but fire cannot burn her ".||55.29||

||Sloka 55.30||

ಸ ತಥಾ ಚಿನ್ತಯಂ ಸ್ತತ್ರ ದೇವ್ಯಾ ಧರ್ಮಪರಿಗ್ರಹಮ್|
ಶುಶ್ರಾವ ಹನುಮಾನ್ ವಾಕ್ಯಂ ಚಾರಣಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್||55.30||

ಸ|| ತತ್ರ ತಥಾ ದೇವ್ಯಾಃ ಧರ್ಮಪರಿಗ್ರಹಂ ಚಿನ್ತಯನ್ ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ಚಾರಣಾನಾಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶುಶ್ರಾವ||

||Sloka meanings||

ತತ್ರ ತಥಾ ದೇವ್ಯಾಃ ಧರ್ಮಪರಿಗ್ರಹಂ -
then there of the Devi's power of righteousness
ಚಿನ್ತಯನ್ - thinking
ಸಃ ಹನುಮಾನ್ - that Hanuman
ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ಚಾರಣಾನಾಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶುಶ್ರಾವ -
heard the words of the great Charanas.

||Sloka summary||

"As he was thinking of Devi's power of righteousness, Hanuman heard the words of the great Charanas." ||55.30||

||Sloka 55.31||

ಅಹೋ ಖಲು ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕರಂ ಹಿ ಹನೂಮತಾ|
ಅಗ್ನಿಂ ವಿಶ್ರುಜತಾಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಭೀಮಂ ರಾಕ್ಷಸವೇಶ್ಮನಿ||55.31||

ಸ|| ರಾಕ್ಷಸವೇಶ್ಮನಿ ಆಭೀಕ್ಷ್ನಂ ಭೀಮಂ ಅಗ್ನಿಂ ವಿಸೃಜತಾ ಹನುಮತಾ ದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ಖಲು ಅಹೋ||

||Sloka meanings||

ರಾಕ್ಷಸವೇಶ್ಮನಿ ಆಭೀಕ್ಷ್ನಂ ಭೀಮಂ -
in the Rakshasa palaces extremely fierce
ಅಗ್ನಿಂ ವಿಸೃಜತಾ ಹನುಮತಾ -
fire was spread by Hanuman
ದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ಖಲು ಅಹೋ-
a marvelous task has been accomplished

||Sloka summary||

" In the Rakshasa palaces extremely fierce fire was spread by Hanuman , a marvelous task has been accomplished".||55.31||

||Sloka 55.32||

ಪ್ರಪಲಾಯಿತ ರಕ್ಷಃ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಸಮಾಕುಲಾ|
ಜನಕೋಲಾಹಲಾಧ್ಮಾತಾ ಕ್ರನ್ದನ್ತೀವಾದ್ರಿಕನ್ದರೇ||55.32||

ಸ|| ಪ್ರಪಲಾಯಿತ ರಕ್ಷಃ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಸಮಾಕುಲಾ ಜನಕೋಲಾಹದ್ಮಾತಾ ಆದ್ರಿಕನ್ದರೇ ಕ್ರನ್ದನ್ತೀ ಇವ||

||Sloka meanings||

ಪ್ರಪಲಾಯಿತ ರಕ್ಷಃ-
with Rakshasas running here and there
ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಸಮಾಕುಲಾ -
filled with children, women and old ones
ಜನಕೋಲಾಹದ್ಮಾತಾ -
with loud wails of people
ಆದ್ರಿಕನ್ದರೇ ಕ್ರನ್ದನ್ತೀ ಇವ-
resounding like cries in a cave

||Sloka summary||'

"Crowded with children, women and old ones running , the city was loud with wails of Rakshasas resounding like cries in a cave" ||55.32||

The city was loud with wails of Rakshasas. It was as if the city was wailing.

||Sloka 55.33||

ದಗ್ಧೇಯಂ ನಗರೀ ಸರ್ವಾ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ|
ಜಾನಕೀ ನ ಚ ದಗ್ಧೇತಿ ವಿಸ್ಮಯೋಽದ್ಭುತ ಏವ ನಃ||55.33||

ಸ|| (ಅಯಂ ) ನಗರೀ ಸರ್ವಾ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ ದಗ್ಧಾ | ಜಾನಕೀ ನ ದಗ್ಧಾ ಇತಿ| ನಃ ವಿಸ್ಮಯಃ ಅದ್ಭುತ ಏವ||

||Sloka meanings||

ನಗರೀ ಸರ್ವಾ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ ದಗ್ಧಾ -
city along with its ramparts and arches is burnt.
ಜಾನಕೀ ನ ದಗ್ಧಾ ಇತಿ -
but Janaki is not burnt.
ನಃ ವಿಸ್ಮಯಃ ಅದ್ಭುತ ಏವ -
it is surprising and wonderful

||Sloka summary||

"This city of Lanka along with its ramparts and arches is burnt. But Janaki is not burnt. It is surprising and wonderful".||55.33||

||Sloka 55.34||

ಸ ನಿಮಿತ್ತೈಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಾರ್ಥೈಃ ಕಾರಣೈಶ್ಚ ಮಹಾಗುಣೈಃ|
ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ಹನುಮಾನ್ ಅಭವತ್ಪ್ರೀತಿಮಾನಸಃ||55.34||

ಸ|| ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ದೃಷ್ತಾರ್ಥೈಃ ನಿಮಿತ್ತೈಃ ಮಹಾಗುಣೈಃ ಕರಣೇಶ್ಚೈವ ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ಪ್ರೀತಿಮಾನಸಃ ಅಭವತ್ ||

Govindaraja Tika says- ನಿಮಿತ್ತೈಃ ದಕ್ಷಿಣಾಕ್ಷಿ ಸ್ಪನ್ದಾದಿಭಿಃ ದೃಷ್ಟಾರ್ಥೈಃ ದೃಷ್ಠಫಲಸಂವಾದೈಃ ಕಾರಣೈಃ ಸೀತಾಪಾತಿವ್ರತ್ಯ ರಾಮಪ್ರಭಾವಾದಿಭಿಃ ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಃ ಚಾರಣವಾಕ್ಯೈಃ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ದೃಷ್ತಾರ್ಥೈಃ ನಿಮಿತ್ತೈಃ -
Hanuman with appearance of omens
ಮಹಾಗುಣೈಃ ಕರಣೇಶ್ಚೈವ -
good tidings with reasons
ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ -
good words of sages
ಪ್ರೀತಿಮಾನಸಃ ಅಭವತ್ -
became happy at heart..

||Sloka summary||

"Then with appearance of omens , proofs seen, and the words of sages giving good tidings Hanuman became happy at heart."||55.34||

||Sloka 55.35||

ತತಃ ಕಪಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತ ಮನೋರಥಾರ್ಥಃ
ತಾಮಕ್ಷತಾಂ ರಾಜಸುತಾಂ ವಿದಿತ್ವಾ|
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಃ ತಾಂ ಪುನರೇವ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ||55.35||

ಸ|| ತತಃ ಕಪಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮನೋರಥಾರ್ಥಃ ತಾಂ ರಾಜಸುತಾಂ ಅಕ್ಷತಾಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾಂ ಪುನರೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಃ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ||

Govindaraja Tika says - ಪೂರ್ವಂ ಚಾರಣವಾಕ್ಯೈಃ ವಿದಿತ್ವಾ ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತಃ ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ ಪ್ರತಿಯಾಸ್ಯಾಂ ಇತಿ ಸಂಕಲ್ಪಿತವಾನ್ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಕಪಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮನೋರಥಾರ್ಥಃ -
Vanara having achieved the cherished goal
ತಾಂ ರಾಜಸುತಾಂ ಅಕ್ಷತಾಂ ವಿದಿತ್ವಾ -
knowing that the princess is not burnt
ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ-
made up his mind for his return journey
ತಾಂ ಪುನರೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಃ ದೃಷ್ಟ್ವಾ -
after seeing her directly again

||Sloka summary||

"Then the Vanara having achieved the cherished goal , knowing that the princess is not burnt, thought of departing after seeing Sita." ||55.35||

The Sarga ends with the line - 'ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ'|

Then the Vanara having achieved the cherished goal, knowing that the princess was not burnt, thought of departing after seeing Sita again.

Thus, ends the Sarga fifty-five of Sundarakanda in Ramayana

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಪಂಚಪಂಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ||

||ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್||